H.P. Lovecraft. Przeciw światu, przeciw życiu

Michel Houellebecq

Literacki hołd jednego z największych skandalistów naszych czasów złożony mistrzowi opowieści grozy Ateista, skrajny rasista, aspołecznik – to niektóre z wielu przymiotów, które przypisuje się Howardowi Phillipsowi Lovecraftowi. Pomimo braku nieposzlakowanej opinii, po jego książki sięgają miliony osób na całym świecie. Serie Zew Cthulhu, W górach szaleństwa i Coś na progu stały się kanonem wśród wielbicieli horroru oraz inspiracją dla niezliczonej ilości twórców. Skąd wziął się fenomen H.P. Lovecrafta? Jednemu z najważniejszych pisarzy początku XX wieku przygląda się Michel Houellebecq – prowokator, skandalista, autor bestsellerowych powieści Mapa i terytorium, Cząstki elementarne czy Uległość. H.P. Lovecraft. Przeciw światu, przeciw życiu to nie tylko przybliżenie postaci Lovecrafta, ale również ukazanie prywatnego oblicza Michela Houellebecqa, pozbawionego cynizmu, z uważnością przyglądającego się dziełom swojego mistrza. Okresy twórcze pisarzy dzieli niemalże sto lat. Pomimo dwóch całkowicie odmiennych epok, w których żyli, możemy dostrzec pomiędzy nimi nić porozumienia opierającą się na często kontrowersyjnych i prowokatorskich opiniach oraz nihilistycznej postawie wobec świata. Ponowna lektura eseju Michela Houellebecqa, niemalże 30 lat od daty jego pierwszego wydania, pozwala zrozumieć, jaki rodzaj wrażliwości jest bliski pisarzowi, dlaczego H.P. Lovecraft pomija w swoich utworach temat seksu i pieniędzy, ale też skąd u obu pisarzy bierze się brak przystosowania do otaczającej ich rzeczywistości. Z perspektywy czasu wydaje mi się, że napisałem tę książkę niczym mą pierwszą powieść. Powieść z tylko jednym bohaterem (H.P. Lovecraftem we własnej osobie); powieść, pisaną z tym utrudnieniem, że wszystkie przytoczone w niej fakty musiały być autentyczne. Michel Houellebecq Michel Houellebecq – ur. 1956 r., jeden z najsławniejszych współczesnych powieściopisarzy francuskich, eseista, poeta, autor piosenek. Laureat m.in. Nagrody Goncourtów i IMPAC Dublin Literary Award, w 2019 został uhonorowany przez prezydenta Emmanuela Macrona Legią Honorową; jego książki przetłumaczono na ponad czterdzieści języków. Łączy prozę z gatunku science fiction, powieści obyczajowej i eseju.

„H.P. Lovecraft przeciw światu, przeciw życiu” Michela Houellebecqa to esej‑portret Lovecrafta – literacki hołd, ale też prowokacyjna próba zrozumienia jego osobowości, światopoglądu i źródeł jego twórczości. Houellebecq opisuje Lovecrafta jako skrajnego mizantropa, rasistę, samotnika, człowieka nieprzystosowanego do życia, a jednocześnie twórcę o niezwykłej wrażliwości estetycznej, którego dzieła ukształtowały współczesny horror.

O czym jest:

• Biografia i psychologia Lovecrafta – Houellebecq przedstawia jego lęki, nienawiść do codzienności, niechęć do dorosłości, rasowe uprzedzenia i mizantropię, ale także wrażliwość na architekturę i światło.
• Analiza twórczości – autor bada, skąd bierze się siła opowiadań Lovecrafta: techniki budowania grozy, obiektywizm, materializm, sposób rozpoczynania historii, brak psychologizmu.
• Fenomen Lovecrafta – esej próbuje wyjaśnić, dlaczego jego mitologia (Cthulhu, „W górach szaleństwa”, „Coś na progu”) stała się fundamentem współczesnego horroru i inspiracją dla niezliczonych twórców.
• Houellebecq o sobie samym – książka odsłania również prywatne oblicze francuskiego pisarza: jego nihilizm, prowokacyjność, fascynację outsiderami i nieprzystosowaniem.

Houellebecq pisze o Lovecrafcie z pasją, bez cynizmu, jak o duchowym krewniaku – i to właśnie czyni ten esej tak magnetycznym. To książka intensywna, niejednoznaczna, pełna kontrowersji: autor nie ukrywa mrocznych stron Lovecrafta, ale próbuje je zrozumieć, pokazując, jak z lęków, uprzedzeń i samotności powstała jedna z najpotężniejszych mitologii literackich XX wieku.

Esej jest krótki, ale gęsty – świetny dla czytelnika, który chce wejść głębiej w twórczość Lovecrafta, ale nie szuka akademickiej biografii. Houellebecq analizuje, interpretuje, czasem upraszcza, czasem przesadza – ale zawsze pisze z energią, która sprawia, że po lekturze ma się ochotę wrócić do opowiadań Samotnika z Providence.

To nie jest książka dla każdego, ale dla fanów Lovecrafta i Houellebecqa – absolutnie obowiązkowa.